Na prvoj sacuvanoj geografskoj karti iz doba Turaka, iz 1496. godine, nema naselja Roanda, pa je tesko reci kada je ovo selo postalo. Veruje se da su Roandu naselile izbeglice sa juga Srbije posle ponovnog potpadanja Srbije pod tursku vlast sredinom 18. veka. Po svemu sudeci Roanda je nastala pre Pozarevackog mira 1718. godine.

U prvom potpisu 1717. godine kada je Resava pala pod vlast Austrije, naselje Roanda se, medju pedesetak zapustelih mesta u Resavi, pominje kao odseljeno selo.
Ponovo naseljavanje ovog mesta, po svemu sudeci dogodilo se u vreme Kocine Krajine 1788. godine, kada su se izbeglice vracale na ognjista svojih dedova.
Po popisu iz 1819. godine u Resavi postoji selo Roanda sa 25 kuca i 29 poreskih glava. Posle tri godine bio se povecao broj stanovnika, verovatno od povratnika iz ranijih zbegova, odnosno njihovih potomka koji su se nalazili u tudjini. Vuk Karadzic je 1828. godine u svom popisu nahija u Knezivini Srbiji, registrovao selo Roanda u nahiji Resava.
Narod je u to doba bio izlozen hajduciji, a po predanju Roandi i okolnim selima najvise zla je cinio izvesni hajduk Gica sa svojom druzinom.
U "Zapisima o selu Roanda i rodu Milosavljevica i Stoilovica", autor Zivojin - Ziva Milosavljevic, navodi podatke o prilikama u Roandi u tokom 19. veka:

Deo atara Crkvista na kome je bilo staro selo Roandra (Rovandra)

   "Posle povecanja broja stanovnika od priliva pridoslica dolazilo je do nesuglasica oko koriscenja neiskrcenih suma gde su zirili svinje i stanovnici susednih sela Zlatovo i Busur. Prema sacuvanom zapisu, kmetovi Roande tuzili su vlastima "zitelje Zlatova i Busura, jer nece da im plate po 32 pare zirovnice na svinje koje su u njihovu Aliju Vrba pod nagoniocu jesenas pustili i zirili".
Spor izmedju ovih sela trajao je oko dve decenije, dok Drzavni savet nije presudio u korist Roande.
Roandi su hrastove sume bogate zirom bile potrebne kako bi gajili svinje.
Prema popisu sela Cuprijskoj nahiji iz 1834. godine, Roanda je imala 1 000 ovaca, 500 svinja, 200 koza, 300 goveda, 40 konja i 30 trmki pcela.
Dvadeset i pet godina kasnije, odnosno 1859. godine, u Roandi je izvrsen popis stoke: 35 konja, 279 goveda, 1002 svinje, 2 763 ovaca, 66 koza i 81 kosnica.
Godine 1834. pod psenicom je bilo 80, ovca 56, jecma 10 kukuruza 160, konoplje 12 i kupusa 12 rala, zatim 100 kosa trave, 288 motika vinograda i 4 260 stabala sljiva.
Selo je imalo 56 kuca i 72 poreske glave.
    U istoriji stanovnici Roande imali su dosta teskih trenutaka. Pored nedaca, velikog poreza i nepravdi koje su trpeli od tlacitelja koji su se bogatili na racun sirotinje, Roanda, sirotinjsko selo, kao i druga mesta u Resavi bila su izlozena i prirodnim katastrofama.
Belezi se da je susna 1840. godina ugrozila zivote ljudi u Roandi, cija se egzistencija zasnivala iskljucivo na prihodu od poljoprivrede. Te godine skoro da nije bilo bericeta, pa je Popociteljstvo Knezevine Srbije zajmom pomoglo najugrozenija sela u Resavi, a medju njima bila je i Roanda, sa 94 doma i 543 stanovnika. Taj zajam, naravno, morali su da vrate.
Nova nedaca zadesila je Roandu kada je snazan zemljotres 1866. godine pogodio resavski kraj. Trazili su novi zajam od Drzavnog saveta, ali kako jos nisu bili vratili dug zbog suse on im nije bio odobren pa su se snalazili kako su znali i umeli.
Mrazevi i slane u prolece donosili su novu muku jer prinosa takoreci nije ni bilo, pa je doslo do velikog osiromasenja seljaka.
U tom vremenu, prema popisu iz 1873. godine selo je imalo 573 stanovnika, a procenjena celokupna imovina roande iznosila je oko 4 500 dukata, ili u proseku osam dukata po stanovniku. Poredjenja radi, u Svilajncu je taj prosek bio tri puta veci.
Kada je drzava 1884. godine klasirala zemljiste u Resavi od prve do pete kategorije, atar u Roandi nije klasiran jer se njihova zemlja, po oceni strucnjaka koji su obavljali ovaj posao, nije mogla uvrstiti ni u jednu od predvidjenih kategorija zbog loseg kvaliteta.
Pravo imovno stanje sela moglo se videti posle popisa koji je obavljen 1895. godine. Selo je tada imalo 125 domova i 828 stanovnika.
Poljoprivredom se bavilo 810 domacinstava. Medju preostalih 18 pominje se nekoliko ljudi koji se base kopanjem uglja, zidanjem kuca i kolarskim zanatom.
U drugoj polovini 19. veka sve veci broj zemljoradnika pocinje da se bavi stocarstvom, u prvom redu gajanjem ovaca, a potom i svinja, cime se otvara mogucnost trgovine i na poboljsanje materijalnog polozaja seljaka.
Popisom 1905. godine utvrdjeno je da se u Roandi od ukupno 147 domacinstava poljoprivredom bavi 123, a pored prihoda od zemljoradnje prihod su ostvarivali i gajanjem stoke, odnosno bavljenjem stocarstvom.
Samo Glozane i Dublje od resavskih sela imala su vise ovaca od Roande.
Sredinom 19. veka kada je na podrucju cele Resave sa preko 36 hiljade stanovnika bilo samo 758 pismenih ljudi, Roanda nije imala nijedno pismeno lice.
Tridesetak godina kasnije u Roandi je bilo 55 pismenih ljudi, iako skola u ovom selu jos nije postojala.
Posle formiranja dva sreza, Resavskog i Gorskog (despotovackog), kada se opismenjavanju ljudi poklanjalo vise paznje, imucniji ljudi iz Roande slali su svoju decu kod rodjaka u Medvedju i Grabovicu kako bi tamo pohadjali skolu.
I na pocetku 20. veka Roanda je bila veoma siromasno selo.
Posle susnih perioda nailazile su godine sa dugim kisnim periodima, pa je sav trud zemljoradnika propadalo.
Zbog nemastine , 1905; godine skoro sva domacinstava iz Roande bila su oslobodjena placanja poreza.

Pismo Knjaza Milosa Milosavu Zdravkovicu Resavcu sa nalogom da sela Roanda i Busur izmire obaveze prema spahiji Ahmetu (4 godine dug) od 10. septembra 1825. godine